Informacji o aktualnym stanie wody dostarcza www.pogodynka.pl
Wisła Warszawska, wszelkie prawa zastrzeżone Zarząd Mienia m.st. Warszawy
Projekt i wykonanie polsec - powered by cms erebus
Wisła Warszawska, wszelkie prawa zastrzeżone Zarząd Mienia m.st. Warszawy
Projekt i wykonanie polsec - powered by cms erebus
Środowisko Wisły - GLEBY
Środowisko Wisły - GLEBY
data zamieszcznia : 2009-06-07
GLEBY – Wszyscy, którzy interesowali się wodami wiedzą, że w dolinach średnich i dużych rzek zarówno górskich, podgórskich, jaki i nizinnych tworzą się mady (w dolinach małych rzek nizinnych w naszej strefie geografinczej mamy do czynienia z glebami torfowymi z uwagi na inny charakter procesów glebotwórczych).
Jak mada tworzy się w Dolinie Środkowej Wisły i jaki związek z nimi mają krakówki, świętojanki i jakubówki?
Rysunek 1. Profil glebowy mady
Mada (gleba aluwialna) Wiślana tworzy się w efekcie systematycznych wylewów rzeki. Siła wylewu i czas stagnacji wody lub istnienie wody przepływowej ma znaczenie dla żyzności tworzących się warstw mady. Mady różnią się swą zasobnością w zależności od bliskości koryta – nurtu rzeki. Im bliżej koryta rzeki tym mady zawierają mniej przewarstwień ilastych a więcej pylastych, piaszczystych i żwirowych. Wiosną w marcu i kwietniu po roztopach na ogół następują najsilniejsze w roku wylewy. Wody rozlewają się szeroko w dolinę rzeki w większej odległości od nurtu w łęgach dochodzi do spowolnienia nurtu rzeki. Z wody mechanicznie wytrącają się osady ilaste i części spławialne gleby, część powstających w tym okresie osadów jest innego pochodzenia. W płytkich nagrzanych wodach w przeciągu 1 – 2 tygodni rozwijają się silnie glony, które po zużyciu składników mineralnych w wodzie obumierają i opadają na dno, a woda się klaruje, miejscami odkłada się w ten sposób więcej gleby niż z przyczyn czysto mechanicznych. W najodleglejszych od nurtu miejscach właśnie glony powodują odkładanie się substancji organicznych. Przed wybudowaniem wałów zjawisko traktowano jako dobrodziejstwo – pola były nawożone przez rzekę wiosną. Z tego powodu w dolinie Wisły dominowały uprawy ozimin – siano jesienią, a wiosną rośliny były nawożone zalewami przypominało to gospodarkę w Dolinie Nilu. W bliskości koryta rzeki, ale poza nurtem odkładają się mady z większą zawartością części pylastych w stosunku do ilastych. W bezpośredniej bliskości koryta rzeki i w części korytowej odkładają się frakcje piaszczyste i one dominują w przekroju mady, które miejscami można zaliczyć do piachów rzecznych, ponieważ są przepłukane i bardzo ubogie.
A skąd przewarstwienia mad tak charakterystyczne dla tych gleb? Przewarstwienia pochodzą od frakcji pylastych i piaszczystych. Ponieważ mają różną wagę wytrącają się w zależności od siły nurtu rzeki. Nad Wisłą im wyższa powódź tym cięższe frakcje gleby odkładają się dalej od pierwotnego koryta rzeki. Zdarzało się, że w niektóre lata przy silnych podwoziach pola ozimin zamiast częściami ilastymi pokrywane były piachem a nawet żwirem. W ciągu roku na ogół krakówki nanoszą warstwę piachu, świętojanki i jakubówki – na ogół słabsze - nanoszą iły. Czyli przewarstwienia mad powstają kilka razy w ciągu roku a różnica siły powodzi lub wezbrań w różnych latach ma wpływ na odkładanie się mad w większych odległościach od koryta rzeki. Trzeba sobie również zdać sprawę ze sposobu odkładania frakcji o różnej masie. Części ilaste wychwytywane są mechanicznie przez roślinność zielną – im większa powierzchnia roślinności tym większą ilość części ilastych jest przechwytywana przez roślinność. Największą powierzchnię posiadają rośliny zielne, w związku z tym największą ilość części ilastych przechwytują obszary ziołoroślowe i trawiaste (to właśnie wschodzące oziminy potęgują nawożenie gruntu, – co wykorzystywano w przeszłości. Części pylaste odkładają się najczęściej na pniach i gałęziach drzew i krzewów. Po zejściu wody deszcze spłukują frakcje na powierzchnię gleby. Części piaszczyste odkładają się najczęściej pośród gęstych wiklinisk, gdzie ze względu na duży przepływ wody i oddziaływania fizyczne odkładanie części ilastych i pylastych jest utrudnione – zachodzi więc w nurcie rzeki na tworzących się wyspach.
Mady odkładają się w obszarach zalewów – tarasów aluwialnych Wisły. Na rysunku 1 widać, że mady odkładają się w części doliny polodowcowej, która od ostatniego zlodowacenia była żłobiona przez rzekę. Na tym obszarze występują starorzecza z tworzącymi się glebami torfowymi (czytaj niżej) – i jest to tak zwany wyższy taras zalewowy zalewany podczas powodzi. Powodzie nie obejmują obszaru pokazanego po prawej – wyższego pokrytego piaskami gliniastymi pochodzenia lodowcowego z miejscami występującymi obszarami zwydmionymi – eolicznymi.
Rysunek 2. Rozkład mad w dolinie Wisły na wysokości Wilanowa
Gleby torfowe (najczęściej torfy olszowe wybitnie rzadko turzycowe lub trzcinowe) na międzywalu są bardzo rzadkie i są one typowe dla skraju doliny polodowcowej Wisły oraz starorzeczy i olsów. Gleby takie układają się pasem wzdłuż skarpy Warszawskiej i miejscami są jeszcze porośnięte olsami (Las Natoliński, Skarpa Ursynowska, Łazienki Królewskie, Las Bielański). Skarpa Warszawska powoduje podniesienie zwierciadła wody gruntowej u jej podnóża, przy wolnym w skali roku wahaniu lustra wody, a ten typ gospodarki wodnej pokrywa się z preferencjami olszy czarnej. Odkładanie się torfów olszowych związane jest z występowaniem olszy i roślin towarzyszących oraz wody stagnującej (nie przepływowej). W warunkach Wisły środkowej obok olszy czarnej występuje nad starorzeczami, również olsza szara, szczególnie w miejscach o wodzie podsiąkającej – źródliskowej, a nie powierzchniowej – jaką preferuje olsza czarna. Wody tego typu występują na skraju różnego typu wałów, najczęściej naturalnych w pobliżu starorzeczy porośniętych olszą czarną. Woda w takich miejscach, podczas wezbrań przesiąka przez wał i zasila starorzecza. Miejsca występowania gleb torfowych, również olsów z olszą czarną i szarą, to najszersze fragmenty międzywala w okolicy Wawra i Burakowa. Sporadycznie i na małych powierzchniach w innych miejscach międzywala.
Szerokość stref obszarów pokrytych glebami torfowymi i olsami w dolinie polodowcowej Wisły charakteryzuje się asymetrycznością w stosónku do zachodniej i wschodniej krawędzi. Na wysokości Lasu Natolińskiego po stronie zachodniej doliny w całości "przesypanej" przez wody Wisły i wypełnione madami Strefa olsów jest sotosónkowo wąska i sięga 30 - 300 metrów - przecietnie 60 m. Po stronie wschodniej doliny polodowcowej która nie była "przesypana" przez rzekę i gleby torfowe nie były nigdy zniszczone szerokość strefy gleb torfowych jest znacznie szersza i sięga 1,5 km. Na wysokości Kampinoskiego Praku Narodowego układ jest odwrócony w stosónku wschód - zachód.
Rysunek 3. Rozkład gleby torfowej – torfów olszowych na skraju doliny polodowcowej w okolicy Lasu Natolińskiego. Gleby torfowe występują tu w węższym pasie niż na wschodniej stronie polodowcowej doliny Wisły na tej samej wysokości ponieważ w okresie ostatnich 12000 lat - od ostatniego zlodowacenia układ gleb został zmieniony i "odmłodzony" działalnością nurtu Wisły.
Rysunek 4. Rozkład gleby torfowej – torfów olszowych i torfowisk przejściowych oraz niskich na wschodnim skraju doliny polodowcowej na wysokości Lasu Natolińskiego. Gleby torfowe przy wschodnim skraju doliny na wysokości Lasu Natolińskiego mają szerszy zasięg ponieważ występują na polodowcowych piaskach gliniastych nie "przesypanych" - nigdy nie zniszczonych przez Wisłę. Na wysokości Kampinosu układ wschód - zachód jest odwrotny.
Uaktualniony 28.06.2009
Uaktualniony 13.06.2009
Uaktualniony 09.06.2009
Jarek Matusiak
Ilość komentarzy (1)
Spotkanie „Pedałuj i płyń. O sportach rowerowych i wodnych.
To zwykłych ludzi, czerpiących przyjemność z rekreacji pośród przyrody i w grupie przyjaciół, a nie profesjonalnych sportowców używających nowoczesny sprzęt widać na kalendarzu WISLAWARSZAWA.PL – mówi dr Marek Piwowarski, zapraszając na zbliżające się spotkanie. Ośrodek KARTA, Dom Spotkań z Historią i Zarząd Mienia m. st. Warszawy organizują 11 stycznia 2012 (środa) o godzinie 18.00 w Domu Spotkań z Historią na ul. Karowej 20 w Warszawie spotkanie „Pedałuj i płyń. O sportach rowerowych i wodnych” inspirowane albumami fotograficznymi Cykliści i Wodniacy z serii „Historie obrazkowe” wydawanej w koedycji Ośrodka KARTA i Domu Spotkań z Historią.data zamieszcznia : 2012-01-10
Konferencja - Interdyscyplinarne badania dna rzeki
W najbliższą środę, 23 listopada br. w auli dawnego gmachu Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie (przy Krakowskim Przedmieściu 26/28) odbędzie się konferencja prasowa poświęcona okryciom dokonanym w ramach projektu „Wisła 1655-1906-2009 – Interdyscyplinarne badania dna rzeki”. Podczas konferencji zaprezentowane zostaną bezcenne zabytki, które przez ponad 350 lat spoczywały na dnie warszawskiego odcinka Wisły.
data zamieszcznia : 2011-11-21
Wisłą wpław zimą
Już po raz drugi będzie można obejrzeć Krakowskie morsy w akcji w Warszawie. W dniu 11 grudnia 2011r. o godzinie 12.00 odbędzie się II edycja imprezy zimowego przepływania Wisły w Warszawie organizowana przez KKM KALORYFER. Uczestnicy imprezy przepłyną Wisłę tą samą trasą co w ubiegłym sezonie: poniżej mostu Śląsko-Dąbrowskiego od Starówki w stronę ZOO. Trasę mierzącą około 300 - 350 metrów pokonają, biorąc pod uwagę nurt rzeki, w około 10 minut.
Więcej informacji znajdą Państwo tutaj. Zapraszamy do kibicownania.
data zamieszcznia : 2011-11-21
~Waldemar Wójcik / 2010-03-17 08:31:26